Nazım Şekilleri 2 (Eski Edebiyatı)

Adı	Kıt’a قطعه	Nazm نضم	Rubai رباعي	Tuyug طويوغ\طوىوق
Kelime Manası	Parça	Dizmek	Dörtlük	Şarkı söyleme
Beyit Sayısı	*En az 2 *daha çok 9-10 *30-40 kadar da var	*En az 2 *Genellikle 10-12	*4 mısra *dörtlük	*4 mısra
Kafiye şeması	xa xa xa / ab ab ab	aa xa xa	aa xa / xa xa	aa xa / bazen xa xa
Matla	Yok	?	?	?
Vezin	Serbest	Serbest	*Ahrem *Ahreb *Her aynı grubundan kullanılabilir	- . - -/- . - -/- . -
Mahlas	Yok bazen söyler	Yok	Yok	Yok
Konu	Çeşidi fazla	Övgü, yergi, tarih düşürme
Ayrıntı	Matla, makta, mahlas bulunmaz Bend yerine kullanılmış	Matla beyti kafiye farklı olması	Ahreb,ahrem vezinleri Güzel ve ahenkli söyler 1-3 mısra doldurma 4. mısra söylemek istediği	Azeri ve Çağatay’da Sadece Türklere  mensuptur Cinaslı

Sayılara Göre Türk Aruz Kalıpları

8'li Aruz Kalıpları

1. Mefâ'îlün_mefâ'îlün (+--- / +---) Hezec

2. Müstef'ilün_müstef'ilün (--+- / --+-) Recez

10'lu Aruz Kalıpları

1. Mef'ûlü_mefâ'ilün_fa'ûlün (--+ / +-+- / +--) Hezec

2. Müstef'ilâtün_müstef'ilâtün (--+-- / --+--) Recez

3. Fa'lün_fa'ûlün_fa'lün_fa'ûlün (-- / +-- / -- / +--) Mütekârib

4. Mütefâ'ilün_mütefâ'ilün (++-+- / ++-+-) Kâmil

11'li Aruz Kalıpları

1. Fâ'ilâtün_fâ'ilâtün_fâ'ilün (-+-- / -+-- / -+-) Remel

2. Fe'ilâtün_ (fâ'ilâtün) fe'ilâtün_fe'ilün (fa'lün) (++-- / ++-- / ++-) / (-+-- / ++-- / --)^* Remel

3. Mefâ'îlün_mefâ'îlün_fa'ûlün (+--- / +--- / +--) ^** Hezec

4. Fe'ilâtün_(fâ'ilâtün) mefâ'ilün_fe'ilün (fa'lün) (++-- / +-+- / ++-) / (-+-- / +-+- / --)^* Cedid

5. Fa'ûlün_fa'ûlün_fa'ûlün_fa'ul (+-- / +-- / +-- / +-) Mütekârib

6. Müfte'ilün_müfte'ilün_fâ'ilün (-++- / -++- / -+-) Serî

12'li Aruz Kalıpları

1. Fa'ûlün_fa'ûlün_fa'ûlün_fa'ûlün ( +-- / +-- / +-- / +--) Mütekârib

14'lü Aruz Kalıpları

1. Mefâ'îlün_fa'ûlün_mefâ'îlün_fa'ûlün (+--- / +-- / +--- / +--) Hezec

2. Mef'ûlü_mefâ'îlü_mefâ'îlü_fa'ûlün (--+ / +--+ / +--+ / +--) ^** Hezec

3. Mef'ûlü_mefâ'îlün_mef'ûlü_mefâ'îlün (--+ / +--- / --+ / +---) Hezec

4. Mefâ'îlü_fa'ûlün_mefâ'îlü_fa'ûlün (+--+ / +-- / +--+ / +--) Hecez

5. Müstef'ilün_fa'ûlün_müstef'ilün_fa'ûlün (--+- / +-- / --+- / +--) Recez

6. Müfte'ilün_fâ'ilün_müfte'ilün_fâ'ilün (-++- / -+- / -++- / -+-) Münserih

7. Mef'ûlü_fâ'ilâtü_mefâ'îlü_fâ'ilün (--+ / -+-+ / +--+ / -+-) ^** Muzâri

8. Mef'ûlü_fâ'ilâtün_mef'ûlü_fâ'ilâtün (--+ / -+-- / --+ / -+--) Muzâri

15'li Aruz Kalıpları

1. Fâ'ilâtün_fâ'ilâtün_fâ'ilâtün_fâ'ilün (-+-- / -+-- / -+-- / -+-) ^** Remel

2. Fe'ilâtün_ (fâ'ilâtün) fe'ilâtün_fe'ilâtün_fe'ilün (fâ'lün) (++-- / ++-- / ++-- / ++-)  / (-+-- / ++-- / ++-- / ---) ^*/** Remel

3. Mefâ'ilün_fe'ilâtün_mefâ'ilün_fe'ilün (fa’lün) (+-+- / ++-- / +-+- / ++-) / (+-+- / ++-- / +-+- / --)^{*/ **} Müctes

16'lı Aruz Kalıpları

1. Fâ'ilâtün_fâ'ilâtün_fâ'ilâtün_fâ'ilâtün (-+-- / -+-- / -+-- / -+--) Remel

2. Fe'ilâtün_fe'ilâtün_fe'ilâtün_fe'ilâtün (++-- / ++-- / ++-- / ++--) Remel

3. Fe'ilâtü_fâ'ilâtün_Fe'ilâtü_fâ'ilâtün (++-+ / -+-- / ++-+ / -+--) Remel

4. Mefâ'îlün_mefâ'îlün_mefâ'îlün_mefâ'îlün (+--- / +--- / +--- / +---) ^** Hezec

5. Mefâ'ilün_fe'ilâtün_mefâ'ilün_fe'ilâtün (+-+- / ++-- / +-+- / ++--) Müctes

6. Müstef'ilün_müstef'ilün_müstef'ilün_müstef'ilün (--+- / --+- / --+- / --+-) Recez

7. Mefâ'ilün_mefâ'ilün_mefâ'ilün_mefâ'ilün (+-+- / +-+- / +-+- / +-+- ) Recez

8. Müfte'ilün_mefâ'ilün_müfte'ilün_mefâ'ilün (-++- / +-+- / -++- / +-+-) Recez

9. Müfte'ilün_müfte'ilün_müfte'ilün_müfte'ilün (-++- / -++- / -++- / -++-) Recez

10. Mütefâ'ilün_fa'ûlün_mütefâ'ilün_fa'ûlün (++-+- / +-- / ++-+- / +--) Kâmil

20'lu Aruz Kalıpları

1. Mütefâ'ilün_mütefâ'ilün_mütefâ'ilün_mütefâ'ilün (++-+- / ++-+- / ++-+- / ++-+-) Kâmil

2. Müfâ'aletün_müfâ'aletün_müfâ'aletün_müfâ'aletün (+-++- / +-++- / +-++- / +-++-) Vâfir

Bunlar ne demek?

* = öndeki "fe'ilâtün" cüzleri kalıba uydurmak için "fâ'ilâtün" olarak yazılabilir. Bu kural sacede öndeki "fe'ilâtün" cüzlerinde geçer, iç cüzlerinde uygulanmaz. Ayrıca sondaki "fe'ilün"cüzleri kalıba uydurmak için "fa'lün"olarak yazılabilir.

** = Türk şiirinde çokça kullanılan kalıpları

Recez, Remel... = Bahrinin (grubu) adı, kalıpların hangi gruplara ait olmasıdır.